Dilateren
Als je kiest voor een vaginaplastiek is dilateren noodzakelijk voor de rest van je leven. Dit is een verplichting die veel tijd kost en die niet onderschat moet worden. Bij een orchidectomie en vulvaplastiek hoef je niet te dilateren. Maar wat houdt het precies in? Dat lees je op deze pagina.
Over dilateren
Na een vaginaplastiek operatie heeft de vagina de neiging om smaller te worden. Dilateren is nodig om je vagina open te houden (zowel de diepte als de breedte). Hoe vaak en hoe lang je moet dilateren is afhankelijk van de operatietechniek die is gebruikt om de vagina te maken. De adviezen over hoe lang en hoe vaak je moet dilateren na de operatie kunnen verschillen tussen zorginstellingen. Het is belangrijk om te weten dat je de rest van je leven regelmatig moet blijven dilateren.
Voor het ondergaan van de vaginaplastiek is het van belang dat je de spieren in het genitale gebied (bekkenbodemspieren) goed leert aansturen. Deze spieren hebben invloed op plassen, poepen, seksuele activiteit en dilateren. Een bekkenbodemfysiotherapeut helpt bij het leren aansturen van deze spieren voor en na de operatie. Hieronder lees je wat de bekkenbodemspieren zijn, wat ze doen en hoe je ze kunt gebruiken. Daarnaast kan je extra uitleg vinden over de bekkenbodemspieren en dilateren in deze animatievideo van het Amsterdam UMC.
Bekkenbodem van onderen gezien
Wat is de bekkenbodem?
De bekkenbodem bestaat uit spieren en banden die de onderkant van het bekken afsluiten. Tussen deze spieren bevinden zich de openingen voor de plasbuis, de vagina en de darm (zie bovenstaand figuur). Ook lopen bloedvaten en zenuwen door de bekkenbodem heen.
Als je de bekkenbodemspieren aanspant, kan je je plas en poep ophouden. Als je wilt plassen of poepen moeten deze spieren juist ontspannen. De bekkenbodemspieren spannen ook aan tijdens seks, bijvoorbeeld tijdens een orgasme. Om te kunnen penetreren en dilateren, moeten de bekkenbodemspieren ontspannen zijn.
Gespannen bekkenbodemspieren
Als je de bekkenbodemspieren niet goed kan ontspannen of (onbewust) te veel aanspant, kan dat de plasbuis, vagina en anus vernauwen. Mogelijke oorzaken van een gespannen bekkenbodem zijn onder andere stress, vaak plas/poep te lang ophouden, negatieve gevoelens over het genitaal of negatieve seksuele ervaringen.
Een gespannen bekkenbodem kan leiden tot:- Problemen met plassen en ontlasten
- Problemen met dilateren
- Problemen met seks
- Pijnklachten
- Beter kunnen uitplassen en een makkelijke stoelgang
- Meer ruimte bij het dilateren
- Goede doorbloeding van je genitale gebied (dit is belangrijk voor de wondgenezing)
Het is daarom belangrijk dat je samen met een bekkenbodemfysiotherapeut werkt aan een ontspannen bekkenbodem. Tijdens je polibezoek bij de bekkenbodemfysiotherapeut voor de operatie krijg je tips en oefeningen hoe je deze spieren kan ontspannen.
Benodigde spullen
Om goed te kunnen dilateren heb je een aantal spullen nodig.
Dilatatieset
De zorginstelling waar je geopereerd zal worden zal je informeren welke dilatatie set je nodig hebt en of je deze zelf aan moet schaffen. Een veel gebruikte dilatatieset is bijvoorbeeld die van intimate rose (hierboven afgebeeld).
Spiegel
Gebruik een handspiegel of kleine staande spiegel zodat je goed kan zien wat je doet.
Glijmiddel
Om soepel te kunnen dilateren heb je glijmiddel nodig. Kies een geurloos glijmiddel op waterbasis.
Je kan dit glijmiddel ook gebruiken tijdens penetratieve vaginale seks (vanaf 3 maanden na de vaginaplastiek).
Dilatatietechniek bij penisinversie en darm-vaginaplastiek
Dilateren bij een penisinversie-vaginaplastiek
Bij een vaginaplastiek met de penisinversie-techniek is dilatatie noodzakelijk om de diepte en breedte van de vagina te behouden. De meeste zorginstellingen in Nederland hanteren een schema waarin je het eerste jaar minimaal tweemaal per dag een half uur moet dilateren.
Tijdens het dilateren geef je gedurende een halfuur lichte druk met de dilator op het diepste punt van de vagina. Tijdens de eerste keer dilateren, een paar dagen na de operatie, krijg je uitleg over de beste houding waarin je dilateert en welke maten je gebruikt.
Dilateren bij een darm-vaginaplastiek
Bij een darm-vaginaplastiek is dilatatie vooral noodzakelijk om de overgang tussen huid en darm voldoende wijd en soepel te houden. De meeste zorginstellingen in Nederland hanteren een schema waarin je het eerste jaar minimaal tweemaal per dag een half uur moet dilateren. De dilator moet worden ingebracht voorbij de overgang penishuid-darm en daarmee maak je een rustig roerende beweging. De overgang wordt daardoor geleidelijk opgerekt. Tijdens de eerste keer dilateren, 2 tot 3 weken na de operatie, krijg je uitleg over de beste houding waarin je dilateert en welke maten je gebruikt.
Spoelen na het dilateren
Het is belangrijk om de vagina na het dilateren goed schoon te spoelen, zodat er geen glijmiddel in achterblijft. Het wordt geadviseerd om hier de eerste 3-4 weken een oplossing van betadine en kraanwater te gebruiken. Hierna kan je overgaan op alleen kraanwater. De buitenkant (vulva) kan met de douche schoongespoeld worden. De dilatatieset moet ook na gebruik goed schoongemaakt worden met lauw water en eventueel milde zeep. Gebruik geen bleek, alcohol of andere schoonmaakmiddelen.
Dilatatieschema
Een voorbeeld van een dilatatie en spoelschema van het Amsterdam UMC kan je hier vinden.
Advies voor het dilateren
Hieronder vind je een aantal tips en adviezen voor het dilateren:
- Probeer het dilateren te zien als een dagelijkse routine voor een zo goed mogelijk resultaat.
- Plan ruim de tijd in om te dilateren: het dilateren zelf duurt een half uur per keer, maar met voorbereiding en naderhand spoelen kost het in totaal wel 45 minuten. Wees geduldig: het uiterlijk en gevoel van de vagina veranderen tijdens het herstel. Het kan enige tijd duren voordat het gebied goed genezen is.
- Neem voor praktisch advies contact op met de bekkenbodemfysiotherapeut van je zorginstelling.
Problemen met dilateren?
Niet iedereen vindt het dilateren makkelijk. Lukt het dilateren niet goed, dilateer dan liever een keer extra met een kleinere maat, maar stop in elk geval niet. Het is belangrijk om je vagina open te houden en complicaties te verminderen. Als je ooit stopt met dilateren, kan een deel van de vagina smaller worden. Je hebt dan een grotere kans op infecties, en dat kan gevaarlijk zijn. Lukt het met deze tips niet om te dilateren? Dan kan je het best contact opnemen met een bekkenbodemfysiotherapeut.
Deze tekst is aangepast op 25-8-2026
Volgende Stap
We raden je aan alle informatie stap voor stap door te nemen om een volledig beeld te krijgen van de verschillende behandelopties en het proces eromheen!
Terug naar overzicht
Buitenland
Wil je een genitale operatie ondergaan in het buitenland? Zorg dan dat je van te voren geïnformeerd bent over de gang van zaken in dat land.
