Voor een veilige operatie en het beste resultaat is het belangrijk dat je niet (meer) rookt. Roken vergroot de kans op complicaties na de operatie. Complicaties die vaker kunnen voorkomen zijn wondinfecties (ontstekingen), een vertraagde wondgenezing en het afsterven van lichaamsweefsel. Daarnaast kan roken invloed hebben op de genezing van de littekens. Bij de meeste zorginstellingen kom je alleen in aanmerking voor een genitale operatie als je niet (meer) rookt. Dit kan per zorginstelling verschillen, check bij jouw zorginstelling wat voor jou van toepassing is.

Voor een veilige operatie en het beste resultaat is een gezond BMI belangrijk. BMI staat voor Body Mass Index: de verhouding tussen gewicht en lengte. In het algemeen geldt dat je BMI tussen 18 en 30 moet zijn om in aanmerking te komen voor een genitale operatie. Alleen voor de orchidectomie is een BMI tot 35 toegestaan. Het is aangetoond dat mensen met ondergewicht (BMI kleiner dan 18) of overgewicht (BMI groter dan 30) bij een operatie meer risico hebben op trombose (bloedstolsels), wondinfecties en vertraagde wondgenezing. Wil je jouw BMI berekenen? Dat kan op de website van het Voedingscentrum.

De meeste zorginstellingen hanteren de regel dat je minimaal 1 jaar hormonen gebruikt moet hebben voordat je een genitale operatie ondergaat. Voor zowel de orchidectomie, vulvaplastiek als de vaginaplastiek is het nodig dat jouw testosteronwaarden voldoende zijn gedaald (<2 nmol/L).

Let op: vaak willen zorginstellingen dat hormoongebruik begeleid is door een genderteam. Als je aan zelfmedicatie doet of via een zelfstandige huisarts hormonen krijgt, telt dit meestal niet mee voor de eis dat je minimaal 1 jaar hormonen gebruikt moet hebben. Als je aan zelfmedicatie doet of hormonen krijgt via een huisarts, maak dan duidelijke afspraken over deze eis met jouw zorginstelling.

Het hormoongebruik hoeft niet te worden aangepast voor een genitale operatie. De combinatie van oestradiol en de testosteronremmer geeft een licht verhoogd risico op trombose (bloedpropjes) tijdens de operatie. Je krijgt voor de operatie een injectie met bloedverdunners, om de kans op trombose te verkleinen. Na de operatie stop je met de testosteronremmer. Je blijft wel oestradiol gebruiken. De hormoonbehandeling wordt na de operatie begeleid door de endocrinoloog.

Voor het leven na een vulva- en vaginaplastiek is het belangrijk om bewust te zijn van de spieren in het genitale gebied (de bekkenbodemspieren), en deze gecontroleerd te kunnen aan- en ontspannen. Soms is permanente ontharing van het genitale gebied voorafgaand aan een vaginaplastiek wenselijk.

Om meer controle te krijgen over de bekkenbodemspieren krijg je, in sommige zorginstellingen, voor de operatie uitleg en praktische tips over het gebruik van deze spieren. Een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in de bekkenbodem (bekkenbodemfysio) kan je leren om je bekkenbodemspieren te ontspannen. Dit zorgt ervoor dat je goed kunt (uit)plassen en kunt poepen zonder te persen. Na een vaginaplastiek is ontspanning van je bekkenbodemspieren bovendien heel belangrijk voor dilateren (het openhouden van de vaginale holte) en de wondgenezing. Extra uitleg hierover kan je vinden in de animatievideo van Amsterdam UMC.

Meer informatie over dilateren lees je hier.

Het is niet medisch noodzakelijk om de huid in het genitale gebied permanent te ontharen. Heel soms besluit de plastisch chirurg tijdens je consult dat ontharing voor een vaginaplastiek operatie wenselijk is. Dit hangt af van jouw huid en haargroei. Permanent ontharen gebeurt via elektrische epilatie of laserlicht. De plastisch chirurg verwijst je naar een huidtherapeut als permanente ontharing nodig is. Je bespreekt met de huidtherapeut welke ontharingstechniek voor jou het meest geschikt is.

Ter voorbereiding op het herstel van de operatie is het handig om alvast een aantal dingen aan te schaffen: maandverband, loszittend ondergoed, oud beddengoed (i.v.m. vlekken door vocht- en bloedverlies), paracetamol, eventueel ibuprofen, glijmiddel op waterbasis en een spiegel. Bij een vaginaplastiek operatie krijg je soms een dilatatie set van de zorginstelling waar de operatie plaatsvindt. Als dit niet zo is, moet je zelf een dilatatie set aanschaffen.

Het is daarnaast handig om een plan te maken met je naasten over de weken na de operatie. Het is fijn als iemand je kan helpen met bijvoorbeeld boodschappen doen, koken en het huishouden.

Je kan je voorbereiden op de operatie door een gezond BMI en een goede conditie te hebben. Het helpt ook om gezond te eten: zorg dat je voldoende vitamines, eiwitten en vezels binnenkrijgt. Als je vegetarisch of veganistisch eet, is het belangrijk om extra te letten op de hoeveelheid eiwitten die je eet.

Voor de meeste mensen is minstens 1,5 tot 2 liter water per dag een goede hoeveelheid. Het lukt maar weinig mensen om zoveel water te drinken. Voldoende (water) drinken is belangrijk, vooral tijdens je herstel na de operatie. Als je voor de operatie niet genoeg water drinkt, is het een goed idee om jezelf al te trainen minimaal 1,5 liter water per dag te drinken. Als dit voor de operatie al lukt, is het makkelijker om dit na de operatie ook vol te houden.

Als je meer wilt weten over voeding en fitness, kan je jouw zorgverlener vragen om advies. Voor algemeen advies over voeding kan je kijken op de website van het voedingscentrum.

Na een genitale operatie zal je een aantal weken niet naar school of werk kunnen. Het is belangrijk dat je hier voor de operatie duidelijke afspraken over maakt met je werk of je opleiding. Je spreekt bijvoorbeeld af hoelang je afwezig bent, hoe en wanneer je lessen inhaalt en met wie je contact op kan nemen als je herstel langer duurt dan gepland.

Bij sommige werkgevers heb je recht op speciaal betaald transitieverlof bij een genitale operatie. Meestal heb je hier helaas geen recht op, en kan je ziekteverlof aanvragen voor de operatie en je herstel. Als je een 0-urencontract hebt (bijvoorbeeld als je in de horeca werkt), heb je vaak helemaal geen recht op betaald verlof. Bedenk daarom voor de operatie hoe lang je ongeveer niet kan werken, of je tijdens je herstel betaald krijgt of niet, en hoeveel geld je moet sparen om door de herstelperiode heen te komen.

Bij de orchidectomie kan je vanaf 2 weken weer rustig aan het werk. Als je fysiek werk doet (bijvoorbeeld in de bouw of als schoonmaker), mag je bij een orchidectomie pas rond 6 weken weer aan het werk. Je mag namelijk bij zowel een orchidectomie, vulvaplastiek en vaginaplastiek minstens 6 weken niet zwaar tillen of sporten na de operatie. Bij de vaginaplastiek en vulvaplastiek mag je vanaf 6 weken weer aan het werk. Als je fysiek werk doet, heb je misschien een langere hersteltijd nodig voor je weer kan werken. Het is belangrijk om goed te luisteren naar je eigen lichaam en bij twijfel te overleggen met jouw arts.

Lang zitten kan pijnlijk zijn na een genitale operatie. Als je een beroep hebt waarbij je veel zit, is het een goed idee om een donutkussen te kopen.

In Nederland worden de orchidectomie, vulvaplastiek en vaginaplastiek operaties vergoed door de zorgverzekering. Als de plastisch chirurg het nodig vindt dat de huid in jouw genitale gebied permanent onthaard wordt, worden maximaal 10 behandelingen voor het ontharen bij de huidtherapeut vergoed. Op de website van Transvisie is een actueel overzicht te vinden van vergoedingen binnen de genderzorg.

Als je vragen hebt over jouw specifieke behandeling of een afspraak wilt maken met een behandelaar, verzoeken we je om contact op te nemen met jouw eigen dokter of hulpverlener.