Het hebben van een kinderwens staat los van je genderidentiteit. Iedereen in Nederland heeft het recht om zelf een keuze te maken over het krijgen van kinderen; dit noemen we reproductieve vrijheid. Een hormoonbehandeling beïnvloedt je zaadproductie, waardoor jouw vruchtbaarheid kan verminderen. Als je zaadballen worden verwijderd, ben je zelfs definitief onvruchtbaar. Dat betekent dat je vóór de start van de hormoonbehandeling en/of genitale operatie al moet nadenken over een eventuele kinderwens.

Nadenken over ouderschap kan lastig zijn als je nog jong bent. Het is een goed idee om hierover in gesprek te gaan met je zorgverlener en/of je naasten. Als je (in de toekomst) een kinderwens hebt, zijn er meerdere manieren om jouw wens te vervullen. Wat de mogelijkheden zijn, hangt ook af van de vruchtbaarheid van jouw eventuele partner. Onderstaand bespreken we een paar opties.

Als je de mogelijkheid wilt behouden om in de toekomst een kind te verwekken met je eigen zaadcellen, dan kan je deze laten invriezen. Om zaadcellen in te vriezen is zaadlozing door middel van masturbatie nodig. Dit kan een vervelende ervaring zijn die genderdysfore gevoelens oproept. In sommige gevallen is het mogelijk om zaad via een operatie uit de zaadbal te halen door middel van TESE (Testiculaire Sperma Extractie). Het advies is om voor de start van de hormoonbehandeling de zaadcellen in te laten vriezen.

Als je al gestart bent met hormonen kan de fertiliteitsspecialist de optie bespreken waarbij je tijdelijk moet stoppen met hormonen om zaadcellen in te vriezen. Dat is wel een uitdagend traject en de uitkomst is minder zeker dan zaadcellen invriezen vóór de start van hormonen. Het is belangrijk dat je de zaadcellen laat invriezen vóór een genitale operatie, omdat dan de zaadballen worden verwijderd. Door het verwijderen van de zaadballen word je definitief onvruchtbaar.

Voor de hoogste kans op vruchtbare zaadcellen kan je deze het beste invriezen voordat de hormoonbehandeling van start gaat. Tijdens de hormoonbehandeling neemt de zaadproductie namelijk af en dat kan blijvend zijn. Ook tucken kan negatieve effecten hebben op de kwaliteit van de zaadcellen. Er zijn veel factoren die meebepalen of een bevruchting en/of zwangerschap slaagt - dit is dus niet alleen afhankelijk van de ingevroren zaadcellen.

Als je geen zaadcellen hebt ingevroren voor de hormoonbehandeling, moet je de hormoonbehandeling minstens drie maanden stoppen als je zaadcellen wilt invriezen. Meestal komt de zaadproductie dan weer op gang, maar dit is niet zeker. Het kan ook een stuk langer duren dan drie maanden, soms wel jaren. Het is belangrijk om je te realiseren dat baardgroei en lichaamshaar weer kunnen toenemen door het stoppen met de hormonen. Bovendien is de kans groot dat je stem zwaarder wordt als je vroeg in de puberteit bent gestart met hormoonremmers. Het is mogelijk dat je psychische klachten hierdoor toenemen. Het tijdelijk onderbreken van de hormoonbehandeling kan ook zorgen voor vertraging in het proces naar een genitale operatie toe.

Het Amsterdam UMC geeft hier meer informatie over het invriezen van zaadcellen. Het bewaren van de zaadcellen kost maximaal €90 per jaar (2026). De prijs wordt jaarlijks vastgesteld door de NZa, de meest recente prijzen kan je op hun website vinden. Daarnaast kunnen de kosten per zorginstelling verschillen. De kosten voor het bewaren van zaadcelen moet je zelf betalen.

Je kan niet zomaar toegang krijgen tot jouw ingevroren zaadcellen. Als je op een later moment jouw ingevroren zaadcellen wilt gebruiken voor een zwangerschap, vindt er opnieuw een consult plaats bij de fertiliteitskliniek. Er wordt dan bijvoorbeeld gekeken of je voldoende in staat bent om een kind op te voeden. Het belang van het ongeboren kind staat centraal bij dit consult.

Sommige mensen kiezen ervoor om via adoptie hun kinderwens te vervullen. Kijk voor actuele informatie over adopteren in Nederland op Stichting FIOM.

In mei 2024 besloot het kabinet in Nederland dat een kind adopteren uit het buitenland niet meer mag. Lopende adoptieprocedures gaan voorlopig wel door. Voor meer informatie over regenboogouderschap en binnenlandse adoptie kan je de website van stichting Meer dan gewenst bezoeken. Ook pleegzorg is een mogelijkheid, kijk voor meer info op www.pleegzorg.nl.