Vaginaplastiek
Wat is een vaginaplastiek en wat zijn de verschillende technieken die worden gebruikt? Hier lees je meer over de vaginaplastiek, hoe de operatie verloopt en wat je kunt verwachten na de operatie.
Over de vaginaplastiek
De vaginaplastiek is een grote operatie waarbij er een vrouwelijk geslachtsdeel wordt gemaakt met weefsel van jouw lichaam. Tijdens de operatie worden de zaadballen en zwellichamen van het huidige geslacht verwijderd, en wordt de rest van het weefsel gebruikt om de clitoris, binnenste en buitenste vulvalippen, plasbuis en een vaginaholte te maken.
Er worden drie verschillende technieken gebruikt voor de vaginaplastiek: de penisinversie vaginaplastiek, de penisinversie vaginaplastiek met huidtransplantaat en de darm-vaginaplastiek. De darm-vaginaplastiek wordt alleen toegepast als dit medisch noodzakelijk is. Visuele informatie over de vaginaplastiek operatie, mogelijke complicaties, vaginale verzorging en informatie over de bekkenbodem is te vinden in deze animatievideo's.
Voordat je een operatie ondergaat is het van belang dat je goed bent voorbereid. Informatie over de voorbereiding voor een genitale operatie vind je hier.
Operatietechnieken
Voor de vaginaplastiek met diepte zijn drie operatietechnieken mogelijk:
Meestal worden ook de zaadballen verwijderd tijdens deze operatie, maar soms is dat al eerder gebeurd. De operatie duurt (afhankelijk van de gebruikte techniek) 2 tot 4 uur. Let op: de details van de operatie kunnen verschillen per zorginstelling. Het is daarom belangrijk om de precieze procedure te controleren bij de zorginstelling waar je wordt geopereerd.
(1) Penisinversie vaginaplastiek
Bij de vaginaplastiek met penisinversie worden de inwendige en uitwendige kenmerken van de vagina gemaakt met behulp van eigen huid uit het genitale gebied. Deze techniek wordt toegepast als de penishuid voldoende lengte en omvang heeft. Meestal volstaat een penis van gemiddelde lengte en breedte. De operatie wordt uitgevoerd door de plastisch chirurg. Eerst wordt er een afvoerslangetje geplaatst via de plasbuis (urinekatheter). Vervolgens wordt er een snede gemaakt in de lengterichting van de balzak. Via deze snede kan de chirurg ruimte maken voor de vaginaholte, tussen de plasbuis en de darm.
De huid van de penis wordt losgemaakt van de schacht zodat deze later de binnenkant van de vaginaholte kan bekleden.
Vervolgens worden de zaadballen verwijderd. Van de eikel en de voorhuid worden de clitoris en de binnenste vulvalippen gemaakt. De plasbuis wordt vrijgemaakt en ingekort tot aan de nieuwe ingang. Zie ook dit animatiefilmpje over de vaginaplastiek operatie. Om de huid in de vaginaholte goed vast te laten groeien wordt er een tampon ingebracht. De tampon wordt vastgehecht om te zorgen dat deze gedurende 5 dagen goed blijft zitten.
Vervolgens worden de zaadballen verwijderd. Van de eikel en de voorhuid worden de clitoris en de binnenste vulvalippen gemaakt. De plasbuis wordt vrijgemaakt en ingekort tot aan de nieuwe ingang. Zie ook dit animatiefilmpje over de vaginaplastiek operatie. Om de huid in de vaginaholte goed vast te laten groeien wordt er een tampon ingebracht. De tampon wordt vastgehecht om te zorgen dat deze gedurende 5 dagen goed blijft zitten.
(2) Penisinversie vaginaplastiek met huidtransplantaat
De vaginaplastiek met huidtransplantaten wordt uitgevoerd wanneer de penis te weinig huid heeft om een vaginaholte met voldoende diepte te maken. De operatietechniek met huidtransplantaat is bijna hetzelfde als die van de penisinversie.
Het enige verschil is dat de penishuid wordt verlengd met een huidtransplantaat. Het huidtransplantaat wordt afgenomen van de balzak, liezen of van de onderbuik, en komt in het diepste punt van de vaginaholte te liggen. Zie ook dit animatiefilmpje over de vaginaplastiek operatie met huidtransplantaat.
(3) Darm-vaginaplastiek
De darm-vaginaplastiek wordt in Nederland alleen uitgevoerd wanneer er onvoldoende penishuid is voor een penisinversie- of huidtransplantaat-techniek. Bijvoorbeeld als de penis onderontwikkeld is vanwege puberteitsremmers of als de penis erg klein is. De chirurg bepaalt of een darm-vagina techniek nodig is. Bij deze operatie wordt met een kijkoperatie een gedeelte van de dikke darm losgemaakt en gebruikt om de vaginaholte te maken. De operatie wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg en een maag-darmchirurg die gespecialiseerd is in kijkoperaties.
De buitenkant van het genitaal, de vulva, ziet er na een darm-vaginaplastiek of een penisinversie-techniek in principe hetzelfde uit. Het enige verschil is het weefsel dat gebruikt wordt voor de vaginaholte. Bij een darm-vaginaplastiek kan een stukje van het slijmvlies van de darm zichtbaar zijn rond de ingang van de vagina.
Tijdens de darm-vaginaplastiek operatie worden er drie kleine sneetjes (1-2 cm) gemaakt in de buik om de kijkoperatie uit te voeren.
Tegelijkertijd begint de plastisch chirurg met de vaginaplastiek methode zoals hierboven beschreven. De maag-darm chirurg maakt vervolgens een stuk darm van ongeveer 15 cm vrij, dat verplaatst wordt naar de bekkenbodem. Vervolgens wordt het stukje darm dat verkregen is tijdens de kijkoperatie aangesloten op de ingang van de vulva.
Bij deze operatie is het niet nodig om een tampon in de vaginaholte achter te laten. Zie dit animatiefilmpje over de darm-vaginaplastiek operatie.
Bij deze operatie is het niet nodig om een tampon in de vaginaholte achter te laten. Zie dit animatiefilmpje over de darm-vaginaplastiek operatie.
Nazorg
In de meeste gevallen mag je direct na de operatie starten met bewegen. Probeer het bewegen gedurende je herstel steeds verder uit te breiden. Ook is het advies een paar keer per dag op een harde stoel te gaan zitten. Deze tegendruk bevordert de wondgenezing en afname van zwelling. Afhankelijk van de zorginstelling waar je geopereerd bent verblijf je 3 tot 5 dagen in de zorginstelling. Als je een wonddrain hebt gekregen (voor het afvoeren van bloed en wondvocht) wordt deze vaak 1 tot 3 dagen na de operatie verwijderd. De katheter wordt verwijderd op dag 5 na de operatie, waarna je binnen enkele uren goed moet kunnen uitplassen. Na het plassen wordt de blaas gescand om te controleren of deze goed leeg is. Als je onvoldoende uit kunt plassen, wordt de katheter teruggeplaatst. Na ongeveer 1 of 2 weken wordt de katheter opnieuw verwijderd.
Na de operatie mag je dagelijks kort douchen. Pas als de wonden goed zijn genezen kun je weer in bad, zwemmen of naar de sauna; na minimaal 6 weken. Dit is om te voorkomen dat de hechtingen te vroeg oplossen, of de wond gaat infecteren. Je mag zes weken niet zwaar tillen en/of intensief sporten. Dit kan namelijk voor een bloeding of overmatige vochtproductie zorgen.
Ook word je geleerd hoe je het genitale gebied schoonhoudt en hoe je de vaginaholte moet dilateren. Zodra je het dilateren en spoelen van de vagina goed kunt uitvoeren en goed kunt plassen en poepen, mag je in principe naar huis. Let op dat dilateren en het spoelen van de vagina levenslang nodig blijft, dit moet niet onderschat worden.
Hormoongebruik na de operatie
Na de operatie maak je zelf geen geslachthormonen meer aan. Je stopt dan met de testosteronremmer en blijft alleen oestradiol gebruiken. De hormoonbehandeling wordt na de operatie begeleid door de endocrinoloog.
Meer informatie over de nazorg bij de operaties lees je hier.
Complicaties en risico’s tijdens en na de operatie
Bij alle operaties kunnen er onbedoelde problemen (complicaties) ontstaan, ook al is de operatie op de juiste manier uitgevoerd. Complicaties komen helaas regelmatig voor; hoe groot de complicatiekans is, en welke impact dit heeft, hangt samen met je gezondheid en de gebruikte operatietechniek. Van de drie vervrouwelijkende genitale operatie opties, heeft een vaginaplastiek de meeste kans op complicaties.
Mogelijke risico’s zijn:
- (Na)bloeding direct na de operatie: Als deze niet vanzelf stopt, kan een tweede operatie noodzakelijk zijn om de bloeding te stelpen.
- Infectie: Hoewel er schoon (steriel) wordt gewerkt, is er altijd een kans dat er bacteriën in de operatiewond zijn gekomen. Ook in de periode na de operatie is er kans op een infectie. Daarom is het belangrijk om de wond goed te verzorgen.
- Ophoping van bloed (hematoom): In het operatiegebied kan bloed gaan ophopen, waardoor het er wat blauw/paars uit kan zien, zoals een blauwe plek. Dit trekt na 2-4 weken vanzelf weg.
- Ophoping van vocht (oedeem of seroom): In het operatiegebied kan ook vocht ophopen. Voelt dit onprettig? Dan kan de arts het vocht verwijderen.
- Slecht genezende wondranden (wonddehiscentie): Na de operatie kan het zijn dat de littekens wat open gaan staan. Mocht dit gebeuren, raden we aan om de wond goed te spoelen met stromend water en indien nodig contact op te nemen met jouw arts.
- Afsterven van weefsel: Als een stukje huid geheel of gedeeltelijk niet goed doorbloedt, sterft het af. Dit heet wondnecrose. Soms is tijdens een operatie al te zien dat de doorbloeding niet goed is en wordt dat verbeterd. Rokers hebben hier een verhoogde kans op. Afhankelijk van de ernst van het huidverlies wordt besloten of een nieuwe operatie nodig is.
- Wild vlees (hypergranulaat): Het ontstaan van hypergranulaat is een veelvoorkomend probleem. Het is onschuldig, maar het geeft veel vocht- en soms bloedverlies. Het kan ruiken en geeft pijnlijk ongemak, maar het is eenvoudig te behandelen met een korte ingreep op de poli.
- Darmproblemen – verstopping: De darm komt stil te liggen of raakt verstopt, waardoor de darminhoud niet meer wordt verplaatst. Dit heet een ileus. Meestal kunnen medicijnen de darmen weer op gang help. Ook is het van belang om voldoende te drinken en te bewegen.
- Darmproblemen - gaatje in de darm: Er kan een gaatje ontstaan in de endeldarm. Als dit tijdens de operatie wordt opgemerkt, dan wordt dit direct verholpen. Soms wordt dit pas later ontdekt. Een klein gaatje geneest meestal spontaan. Als het gaatje in de endeldarm langdurig klachten geeft, word je nogmaals geopereerd.
- Problemen aan de plasbuis: Na de operatie kan in verloop van tijd een vernauwing (stenose) van de uitgang van de plasbuis optreden. Sommige mensen kunnen minder makkelijk plassen: de straal wordt slapper en er moet harder geperst worden. Stenose wordt behandeld door de vernauwing gedurende een aantal weken of maanden regelmatig op te rekken; soms is een operatie nodig.
- Verlies van gevoel/orgasme: Er is niet met zekerheid te zeggen of het gevoel in de clitoris voldoende terugkomt na de operatie. Meer dan 95% heeft na twee jaar gevoel in de clitoris, maar niet iedereen kan een orgasme ervaren. Ongeveer 80% kan na een vaginaplastiek een orgasme ervaren. Je lichaam is na de operatie anders en het kost tijd om te ontdekken wat fijn voelt voor jou. Meer informatie over seksualiteit na de vaginaplastiek vind je hier.
- Littekens: De aanmaak van littekenweefsel hangt van veel factoren af. Iedere huid geneest op zijn eigen manier. Bij mensen met overgewicht en mensen die roken genezen wonden gemiddeld minder mooi dan bij mensen met een gezond gewicht die niet roken. Soms kan een litteken gecorrigeerd worden op de polikliniek (minimaal een jaar na de operatie).
Extra complicaties die tijdens en na de darm-vaginaplastiek op kunnen treden
- Darmproblemen - lekkage wond: Het kan voorkomen dat de aan elkaar gezette darmdelen niet goed genezen en er lekkage ontstaat. Het gevolg is dat er ontlasting in de buikholte terecht komt. Dit geeft al snel buikpijn en koorts, meestal in de eerste 2-3 dagen na de operatie. Het is dan noodzakelijk om met spoed opnieuw te worden geopereerd om de lekkage te verhelpen.
- Vernauwing van de ingang van de vaginaholte: Doordat de overgang van huid naar darm een ronde vorm heeft, heeft deze de neiging tot vernauwing over de tijd. Hierdoor wordt de toegang tot de darmvagina belemmerd. Dit kan leiden tot pijn bij het dilateren van de opening of bij penetratieve seks. Soms is een operatie nodig om dit te verhelpen. Dit is een veel voorkomende complicatie.
- Bloed- en slijmverlies: Doordat het deel van de darm die de vaginaholte vormt niet meer gevoed wordt door stoffen uit de ontlasting, wordt het slijmvlies zeer kwetsbaar. Dit kan leiden tot een chronische ontsteking met bloed- en slijmverlies tot gevolg.
Bij een ernstige lekkage of een niet-helend gaatje in de endeldarm is soms tijdelijk (minimaal 3 maanden) een stoma nodig. Dit is ingrijpend voor je dagelijkse leven.
Eindresultaat
Pas na een half jaar tot een jaar is het uiteindelijke eindresultaat zichtbaar, want volledige genezing en littekengenezing kost tijd. De zwelling en verkleuringen trekken langzaam weg. De vagina vormt zich na de operatie op natuurlijke wijze en past zich aan jouw lichaamsbouw aan. Zo bepaalt bijvoorbeeld de kleur van de balzak en de hoeveelheid vetweefsel hoe de vagina eruit komt te zien. Hierdoor heeft ieder persoon een ander eindresultaat.
Correcties
Misschien ben je na de operatie nog niet geheel tevreden met het uiterlijk of de functie van het genitaal. Je kan dit bespreken met de plastisch chirurg en/of uroloog. De arts kan je vertellen of een eventuele extra ingreep tot verbeteringen kan leiden.
Voorbeelden van secundaire correcties zijn een verkleining van de binnenste vulvalippen, een correctie van de clitoris, het verwijderen van grote littekens en een correctie aan de plasbuis. Correcties worden in principe niet binnen 6 maanden na de eerste operatie uitgevoerd. Er wordt geadviseerd om minstens één jaar te wachten. Het verschilt per situatie of deze secundaire correcties door de zorgverzekeraar worden vergoed.
Recent onderzoek laat zien dat bij ongeveer 30% van de patiënten een her-operatie nodig was om een probleem te verhelpen. De meest voorkomende problemen zijn een versmalling van de plas-opening, een versmalling van de vaginaopening of versmalling van de vaginaholte.
Seksualiteit
Seksualiteit is voor iedereen anders, maar voor de meesten heel belangrijk. Zin in seks wordt beïnvloed door het hormoon testosteron – ongeacht je gender. Na de operatie kan seksualiteit veranderen. Opwinding kan veranderen door het verwijderen van de zaadballen, het stoppen van de testosteronremmers, maar ook door vermindering van de dysforie. Minder genitale genderdysforie kan zorgen voor verbetering van het seksuele leven. In de herstelperiode kan het genitaal overgevoelig of juist doof aanvoelen en kan het tijd en onderzoek vragen om seksueel plezier te ervaren.
Je seksuele leven is echter niet alleen afhankelijk van een genitale operatie, maar van vele psychologische, sociale en biologische factoren. Het (seksueel) 'eigen' maken van je vagina en deze prettig seksueel leren gebruiken, zijn belangrijke uitdagingen na genitale chirurgie. Het is belangrijk dat je ontdekt wat voor jou prettig voelt op seksueel vlak, dat je de tijd neemt dat te onderzoeken en dat je daarover spreekt met je (eventuele) partner(s). Als je vagina voldoende is hersteld, is seks en penetratie mogelijk (na minimaal 3 maanden). De meeste mensen kunnen na een vaginaplastiek seksuele opwinding ervaren. Ruim 80% kan een orgasme krijgen.
Deze tekst is aangepast op 25-8-2026
Volgende Stap
We raden je aan alle informatie stap voor stap door te nemen om een volledig beeld te krijgen van de verschillende behandelopties en het proces eromheen!
Terug naar overzicht
Nazorg
Hoe verloopt de herstelperiode na ontslag uit het ziekenhuis? Hier lees je hoe je jezelf het best kan (laten) verzorgen en wat je kan doen om genezing te versnellen.
