Vulvaplastiek
Wat houdt vulvaplastiek precies in en wat gebeurt er tijdens de operatie? Op deze pagina lees je alles over de vulvaplastiek, de operatie, en wat je kan verwachten na de operatie.
Over de Vulvaplastiek
De vulvaplastiek is een operatie waarbij alleen de buitenkant van het vrouwelijke genitaal wordt gemaakt: de vulva. Het uiterlijk na een vulvaplastiek is hetzelfde als na een vaginaplastiek. Tijdens de operatie worden de zaadballen en zwellichamen van het huidige geslacht verwijderd. De rest van het weefsel wordt gebruikt om een clitoris, binnenste en buitenste vulvalippen en een plasbuis te maken. Het verschil tussen een vulvaplastiek en een vaginaplastiek is dat er bij de vulvaplastiek geen vaginaholte met diepte wordt gemaakt. Je hebt na een vulvaplastiek een vagina-ingang van maximaal 1 centimeter diep.
De vulvaplastiek heeft een langere hersteltijd dan de orchidectomie, maar een kortere hersteltijd dan de vaginaplastiek, en het brengt minder medische risico’s (complicaties) met zich mee dan een vaginaplastiek (lees hier meer over de complicaties van vaginaplastiek). Aangezien de vulva geen diepte heeft, hoef je de vulva niet te spoelen of te dilateren. Omdat er geen vaginaholte is na een vulvaplastiek, is vaginale penetratie seks niet mogelijk. Voordat je een operatie ondergaat is het van belang dat je goed bent voorbereid. Informatie over de voorbereiding van een vulvaplastiek vind je hier.
De operatie
Bij de vulvaplastiek wordt een vulva gemaakt met behulp van de huid uit het genitale gebied. Er wordt geen vaginaholte gemaakt. Meestal worden ook de zaadballen verwijderd in deze operatie, tenzij dat al eerder is gebeurd bij een orchidectomie. De operatie duurt, afhankelijk van de techniek, 2 tot 4 uur.
De operatie wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg. Er wordt eerst een urinekatheter geplaatst (een afvoerslangetje dat via de plasbuis wordt ingebracht). De huid van de penis wordt losgemaakt van de schacht. Deze huid wordt ingekort en vastgehecht om het uiterlijk van de vulva te maken. Vervolgens worden de zaadballen verwijderd. Van de eikel wordt de clitoris gemaakt en van de voorhuid worden de binnenste vulvalippen gemaakt. De plasbuis wordt vrijgemaakt en ingekort tot aan de nieuwe ingang.
Let op: de details van de operatie kunnen verschillen per zorginstelling. Het is daarom belangrijk om de precieze procedure te controleren bij de zorginstelling waar je wordt geopereerd.
Nazorg
In de meeste gevallen mag je direct na de operatie starten met bewegen. Probeer het bewegen tijdens je herstel steeds verder uit te breiden. Ook is het advies om een paar keer per dag op een harde stoel te gaan zitten. De tegendruk van de stoel bevordert de wondgenezing en afname van de zwelling. Afhankelijk van de zorginstelling waar je geopereerd bent verblijf je 3 tot 5 dagen in de zorginstelling. Als je een wonddrain hebt gekregen (voor het afvoeren van bloed en wondvocht) wordt deze vaak 1 tot 3 dagen na de operatie verwijderd. De katheter wordt meestal op dag 5 na de operatie verwijderd, waarna je binnen enkele uren goed moet kunnen uitplassen. Na het plassen wordt de blaas gescand om te controleren of deze goed leeg is. Als je niet voldoende uit kunt plassen, wordt de katheter teruggeplaatst. Na ongeveer 1 of 2 weken wordt de katheter dan opnieuw verwijderd.
Na de operatie mag je dagelijks kort douchen. Je kan pas weer in bad, zwemmen of naar de sauna als de wonden goed zijn genezen. Dit duurt minimaal 6 weken. Dat is om te voorkomen dat de hechtingen te vroeg oplossen en je infecties krijgt in de wond. Je mag zes weken niet zwaar tillen en/of intensief sporten. Dit kan namelijk voor een bloeding of overmatige vochtproductie zorgen. Ook word je in de zorginstelling geleerd hoe je het genitale gebied schoonhoudt.
Hormoongebruik na de operatie
Na de operatie maak je zelf geen geslachthormonen meer aan. Je stopt dan met de testosteronremmer en blijft alleen oestradiol gebruiken. De hormoonbehandeling wordt na de operatie begeleid door de endocrinoloog.
Complicaties
Tijdens of na de behandeling kunnen er onbedoelde medische problemen (complicaties) ontstaan, ook al is de operatie op de juiste manier uitgevoerd. De vulvaplastiek heeft meer kans op complicaties dan de orchidectomie, maar minder kans op complicaties dan de vaginaplastiek.
Complicaties die tijdens en na de vulvaplastiek kunnen optreden:
- (Na)bloeding: direct na de operatie. Als deze niet vanzelf stopt, kan een tweede operatie noodzakelijk zijn om de bloeding te stelpen.
- Infectie: hoewel er schoon (steriel) wordt gewerkt, is er altijd een kans dat er bacteriën in de operatiewond zijn gekomen. Ook in de periode na de operatie is er kans op een infectie. Daarom is het van belang de wond goed te verzorgen.
- Ophoping van bloed (hematoom): In het operatiegebied kan zich wat bloed gaan ophopen, waardoor het er uit kan zien als een blauwe plek. Dit trekt na 2-4 weken vanzelf weg.
- Ophoping van vocht (oedeem of seroom): In het operatiegebied kan ook vocht ophopen. Als dit onprettig voelt, kan de arts het eruit halen.
- Slecht genezende wondranden (wonddehiscentie): Na de operatie kan het zijn dat de wonden niet direct genezen en dat de wond wat open gaat staan. Als dit gebeurt, spoel de wond dan goed met stromend water. Neem zo nodig contact op met jouw arts.
- Wild vlees (hypergranulaat): Het ontstaan van hypergranulaat is een veelvoorkomend probleem. Het is onschuldig, maar het geeft veel vocht- en soms bloedverlies. Het kan ruiken en geeft pijnlijk ongemak. Het is eenvoudig te behandelen met een korte ingreep op de poli.
- Verlies van gevoel/orgasme: je kan het gevoel in het genitaal (deels) verliezen. Het is niet met zekerheid te zeggen of het gevoel terugkomt. Meer dan 95% heeft na twee jaar gevoel in de clitoris, maar niet iedereen kan een orgasme ervaren. Ongeveer 80% kan na een vaginaplastiek een orgasme ervaren. Je lichaam is na de operatie anders en het kost tijd om te ontdekken wat fijn voelt voor jou. Meer informatie over seksualiteit na de vulvaplastiek vind je hier.
- Littekens: De aanmaak van littekenweefsel hangt af van veel factoren. Iedere huid geneest op zijn eigen manier. Bij mensen met overgewicht en mensen die roken genezen wonden gemiddeld minder mooi dan bij mensen met een gezond gewicht die niet roken. Soms kan een litteken gecorrigeerd worden op de polikliniek (minimaal een jaar na de operatie).
Eindresultaat
Pas na een half jaar tot een jaar is het eindresultaat zichtbaar. Volledige genezing kost tijd. De zwelling en verkleuringen trekken langzaam weg. De vulva vormt zich na de operatie op natuurlijke wijze en past zich aan jouw lichaamsbouw aan. Zo bepaalt bijvoorbeeld de kleur van de balzak en de hoeveelheid vetweefsel hoe het genitaal eruit komt te zien. Het eindresultaat is bij iedereen anders.
Correcties
Misschien ben je na de operatie nog niet geheel tevreden met het uiterlijk of de functie van het genitaal. Je kan dit bespreken met de plastisch chirurg en/of uroloog. De arts kan je vertellen of een eventuele ingreep tot verbeteringen kan leiden. Voorbeelden van correcties zijn een verkleining van de binnenste vulvalippen, een correctie van de clitoriskap, het verwijderen van grote littekens en een correctie aan de plasbuis.
Correcties worden in principe niet binnen 6 maanden na de eerste operatie uitgevoerd. Geadviseerd wordt minstens één jaar te wachten. Het verschilt per situatie of deze correcties door de zorgverzekeraar worden vergoed.
Seksualiteit
Zin in seks wordt beïnvloed door het hormoon testosteron – ongeacht je gender. Na de operatie kan seksualiteit veranderen. Opwinding kan veranderen door het verwijderen van de testikels, het stoppen van de testosteronremmers, maar ook door vermindering van de dysforie. Minder genitale genderdysforie kan zorgen voor verbetering van het seksuele leven. In de herstelperiode kan het genitaal overgevoelig of juist doof aanvoelen en kan het tijd en onderzoek vragen om seksueel plezier te ervaren.
Je seksuele leven is echter niet alleen afhankelijk van een genitale operatie, maar van vele psychologische, sociale en biologische factoren. Het (seksueel) 'eigen' maken van het genitaal en deze prettig seksueel te leren gebruiken, zijn belangrijke uitdagingen na genitale chirurgie. Het is belangrijk dat je ontdekt wat voor jou seksueel prettig is, daar de tijd voor neemt en dat je daarover spreekt met je (eventuele) partner(s).
Sommige mensen hebben geen behoefte aan penetratieve vaginale seks. Dan kan een vulvaplastiek een goede keuze zijn. Na een vulvaplastiek kan je in principe - net als bij vaginaplastiek - nog steeds orgasmes krijgen door stimulatie van de clitoris.
Deze tekst is aangepast op 25-8-2026
Volgende Stap
We raden je aan alle informatie stap voor stap door te nemen om een volledig beeld te krijgen van de verschillende behandelopties en het proces eromheen!
Terug naar overzicht
Vaginaplastiek
Bij de vaginaplastiek wordt de buitenkant van het vrouwelijk genitaal (de vulva) en een vaginaholte met diepte gemaakt. Hier lees je alles over de operatietechnieken en de herstelperiode.
