Colpectomie (verwijderen vagina)
Wat houdt de colpectomie (verwijderen van de vagina) in? Hoe bereid je je voor op de operatie? Hieronder lees je over de gang van zaken rond de operatie, de risico’s van de ingreep en de periode na een colpectomie.
Verwijderen geslachtsorganen
Het kan zijn dat je de vrouwelijke geslachtsorganen (gedeeltelijk) wil laten verwijderen. Bijvoorbeeld omdat je dysforie ervaart of omdat je (misschien) later een metaïdoioplastiek of phalloplastiek wilt (met plasbuisverlenging).
Het (gedeeltelijk) verwijderen van de vrouwelijke geslachtsorganen heeft directe gevolgen op je fertiliteit (vruchtbaarheid) en de mogelijkheid om (in de toekomst) biologische kinderen te krijgen. Het is mede daarom belangrijk om je goed te informeren over de behandelopties.
Je kan meerdere vrouwelijke geslachtsorganen laten verwijderen. Hieronder staan de verschillende gynaecologische operaties op een rij:
- Verwijderen baarmoeder (hysterectomie)
- Verwijderen vagina (colpectomie)
- Verwijderen eierstokken (ovariëctomie)
- Verwijderen eileiders (salpingectomie)
Deze operaties kunnen in verschillende combinaties worden uitgevoerd. Daarnaast kunnen sommige van deze operaties worden gecombineerd met het verwijderen van de borsten (mastectomie).
De verschillende operaties en combinaties hebben verschillende effecten op je hormoonhuishouding, fertiliteit en mogelijkheid om kinderen te dragen (zwangerschap). Ook zijn er verschillen in de risico’s op medische problemen (complicaties). Het is daarom belangrijk dat je goed overweegt welke organen je wilt laten verwijderen en wat een logische combinatie is voor jou. Overleg dit ook met de gynaecoloog. Wanneer je een metaïdoio- of phalloplastiek wenst zónder plasbuisverlenging dan hoef je de vrouwelijke geslachtsorganen in principe niet te laten verwijderen. Wanneer je wel een plasbuisverlenging wenst is het noodzakelijk om de vrouwelijke geslachtsorganen te laten verwijderen.
Over de colpectomie
De colpectomie is een operatie waarbij het weefsel van je vagina wordt verwijderd. Je kan hiervoor kiezen als je dysfore gevoelens ervaart door de aanwezigheid van de vagina of omdat je last hebt van andere klachten. De colpectomie kan niet worden uitgevoerd wanneer je de baarmoeder wilt behouden. Wil je een metaïdoio- of phalloplastiek met plasbuisverlenging? Dan is de colpectomie noodzakelijk om de kans op complicaties aan de plasbuis te verkleinen. De colpectomie is een lastige ingreep, met een hoog risico op complicaties (ongeveer 30%, dat is 3 op de 10 mensen). De colpectomie wordt daarom over het algemeen ervaren als een zware operatie. Je moet rekenen op een lange herstelperiode die 6 weken tot soms zelfs 6 maanden kan duren. Meer informatie over de voorbereiding van de colpectomie vind je hier. Verduidelijkende informatie over de procedure van de colpectomie kan je vinden in de animatie video van Amsterdam UMC.
De operatie
De colpectomie wordt via een robot geassisteerde kijkoperatie uitgevoerd. De operatie kan worden gecombineerd met de baarmoederverwijdering (hysterectomie) of een tijdje na een hysterectomie operatie worden verricht.
De details van de operatie kunnen verschillen per Nederlandse zorginstelling. Het is daarom belangrijk om de precieze procedure te controleren bij de zorginstelling waar je wordt geopereerd. Er zijn maar een paar zorginstellingen in Nederland die de colpectomie uitvoeren. Dit kan betekenen dat je verder moet reizen voor een colpectomie en mogelijk langer op de wachtrij staat.
Colpectomie in combinatie met baarmoederverwijdering
Als je nog een baarmoeder (en eventueel eierstokken) hebt, wordt een colpectomie altijd gecombineerd met een baarmoederverwijdering. De baarmoeder kan namelijk niet blijven zitten wanneer de vagina wordt verwijderd. Het is mogelijk om de vagina en baarmoeder (eventueel incl. de eierstokken) te verwijderen met behulp van een operatierobot.
Eerst wordt de baarmoeder losgemaakt en indien gewenst ook de eierstokken en/of eileiders. Als deze los zijn, worden ze via de vagina verwijderd. Hierbij wordt rekening gehouden met de blaas, de urineleiders en de darm die vlak tegen de vagina aan liggen.
Een beschadiging van deze organen is één van de risico’s van deze operatie (zie complicaties en risico’s).
Het is niet mogelijk om de verwijdering van vagina en baarmoeder in één operatie te combineren met het verwijderen van de borsten (mastectomie); de operatie duurt dan te lang.
De robot geassisteerde kijkoperatie
Het verwijderen van de vagina wordt niet met een gewone kijkoperatie gedaan, maar met behulp van de Da Vinci robot. Voordelen van deze techniek zijn met name de hoge nauwkeurigheid, de kleine sneden en minder bloedverlies.
Extra informatie over de operatie
Via de plasbuis wordt er een slangetje in de blaas ingebracht (de katheter). Meestal wordt de katheter de volgende dag weer verwijderd. Als de vagina is verwijderd, blijft er van binnen een wond achter, op de plek waar de vagina eerst zat. Aan de buitenkant is er eigenlijk niet zo veel te zien van de operatie.
Het weefsel tussen de plasbuis en de anus (het perineum) wordt met sterke hechtingen gesloten. Vervolgens wordt ook de huid gesloten. Vlak onder de plasbuis blijft een kleine opening over (ongeveer 1 vingerkootje), zodat je normaal kunt blijven plassen. Via deze opening wordt in de weken na de operatie ook bloed en wondvocht afgevoerd. Na de operatie kan er nog steeds vochtproductie aanwezig zijn bij opwinding vanuit de klierbuizen rond de plasbuis. Als je op een later moment een plasbuisverlenging ondergaat, wordt deze opening dichtgemaakt.
Nazorg
Na de colpectomie blijf je tot 2 dagen in de zorginstelling opgenomen. De katheter wordt de dag na de operatie verwijderd, waarna je binnen 6 uur goed moet kunnen uitplassen. Na het plassen wordt de blaas gescand om te controleren of deze goed leeg is. Als de blaas niet leeg genoeg is, wordt de katheter teruggeplaatst. Dit gebeurt bij 1 op de 5 personen. Na ongeveer een week wordt de katheter opnieuw verwijderd.
We adviseren om te wachten tot de wonden helemaal dicht zijn voor je gaat zwemmen, in bad gaat of naar de sauna gaat. Dat is om te voorkomen dat de hechtingen te vroeg oplossen en je infecties krijgt in de wond. Dit duurt meestal 6 weken. Kort douchen mag wel. Je mag ook zes weken niet sporten of zwaar tillen, dit kan namelijk tot een bloeding of overmatige vochtproductie leiden.
Hou er rekening mee dat het sluiten van de huid tussen de anus en de plasbuis tot wel 6 weken klachten kan geven bij lopen en zitten (zadelpijn).
Complicaties en risico’s tijdens en na de operatie
Bij alle operaties kunnen er onbedoelde problemen (complicaties) ontstaan, ook al is de operatie op de juiste manier uitgevoerd. Bij de verwijdering van de vagina is de kans op complicaties ongeveer 30% (3 op de 10 mensen). Het grootste deel van deze complicaties is mild, maar sommige complicaties kunnen ernstig zijn. Na een colpectomie kan je tot wel 6 maanden klachten van de operatie ervaren.
Zoals:
- Nabloeding tijdens of na de operatie: Bloed- en vochtverlies tijdens de ingreep is normaal, maar bij veel bloedverlies noemen we het een complicatie. Dan kan bloedtransfusie nodig zijn. Ook ná de operatie (zoals thuis) kan een bloeding optreden. Het kan zijn dat een nieuwe operatie nodig is om de bloeding te stoppen.
- Infectie: De sneetjes op de buik of in de vagina kunnen geïnfecteerd raken. Een infectie kan al in het ziekenhuis optreden. Soms kan dit verholpen worden met antibiotica, maar soms is een operatie nodig om de infectie te verhelpen.
- Fistel: In zeldzame gevallen ontstaat er een onbedoeld gangetje tussen je blaas of darm en de vaginaholte, dit noemen we een fistel. Soms is een extra operatie nodig om deze fistel te verwijderen.
- Trombose: Bij elke operatie bestaat er een licht verhoogd risico op trombose (een bloedpropje in een bloedvat). Je kan het risico hierop verkleinen door (zodra mogelijk) in beweging te komen na de operatie en niet alleen maar stil in bed te liggen. Ook krijg je in het ziekenhuis medicatie om dit te voorkomen.
- Beschadiging aan blaas, darm of urinewegen: Tijdens de operatie kunnen de blaas, darm en urinewegen beschadigd raken. Als dit tijdens de operatie wordt opgemerkt, wordt dit zo mogelijk direct hersteld. Soms is een aparte operatie nodig. Bij een beschadigde blaas krijg je een urinekatheter mee naar huis, die tenminste zeven dagen blijft zitten. Schade aan de darm is zeer zeldzaam maar kan wel langdurige gevolgen hebben.
- Moeilijk te legen blaas (retentieblaas): Het kan zijn dat de blaas zich na de operatie niet voldoende kan legen. In dat geval krijg je opnieuw een blaaskatheter, soms voor een langere tijd. De blaas herstelt zich over het algemeen volledig.
- Blaasontsteking: De blaaskatheter die wordt gebruikt tijdens de ingreep kan soms zorgen voor een blaasontsteking. Vermoed je dat je een blaasontsteking hebt opgelopen, neem dan contact op met de behandelaar of je huisarts.
Seksualiteit
Het advies is om de eerste zes weken na de operatie geen enkele vorm van geslachtsgemeenschap te hebben. Je kan wel seksueel opgewonden raken of masturberen. Na de colpectomie kan je niet meer vaginaal gepenetreerd worden. Na een vagina (en baarmoeder) verwijdering kan de seksuele beleving veranderen.
Soms in positieve zin, maar soms zijn er veranderingen in negatieve zin. Zoals minder zin in vrijen, pijn in het genitale gebied, verminderde gevoeligheid in het genitale gebied of veranderingen in het orgasme (klaarkomen). Soms is het nodig om hierover in gesprek te gaan met je partner(s) of een seksuoloog.
Deze tekst is aangepast op 31-8-2026
Volgende Stap
We raden je aan alle informatie stap voor stap door te nemen om een volledig beeld te krijgen van de verschillende behandelopties en het proces eromheen!
Terug naar overzicht
Metaïdoioplastiek
De metaïdoioplastiek is een operatie waarbij er met je bestaande genitaal een penis wordt gemaakt van beneden-gemiddelde grootte (een metaïdoio).
