Metaïdoioplastiek
Wat houdt de metaïdoioplastiek precies in? Hoe bereid je je voor op de operatie en wat staat je na de operatie te wachten? Hieronder lees je over de gang van zaken rond de operatie, de risico’s van de operatie en de periode erna.
Over de metaïdoioplastiek
De metaïdoioplastiek is een operatie waarbij er met je bestaande genitaal een penis wordt gemaakt van beneden-gemiddelde grootte (een metaïdoio). Een voordeel van deze operatie is dat het gevoel in het weefsel behouden blijft. Doordat de penis klein(er) is, is het vaak niet mogelijk om daarmee te penetreren. Tijdens deze operatie wordt tegelijkertijd een balzak (scrotum) gemaakt. De operatie is alleen mogelijk als de clitoris voldoende is gegroeid door het gebruik van hormonen. De arts bepaald of dit het geval is.
Zonder plasbuisverlenging
Een metaïdoio kan met of zonder plasbuisverlenging worden gemaakt. Na een metaïdoioplastiek zonder plasbuisverlenging plas je zittend, en de straal komt van achter de balzak. Bij een operatie zonder plasbuisverlenging kan je je vagina houden. Een metaïdoioplastiek zonder plasbuisverlenging geeft ongeveer 5% kans (bij 1 op de 20 personen) op medische problemen (complicaties).
Met plasbuisverlenging
Na een metaïdoioplastiek met plasbuisverlenging eindigt de plasbuis meestal in de top van de penis. De vagina en baarmoeder moeten voorafgaand aan de operatie zijn verwijderd. Een nadeel van de plasbuisverlenging is dat dit een groot risico geeft complicaties. Bij meer dan 70% (meer dan 7 van de 10 personen) treden er complicaties op en vaak zijn er een of meer nieuwe operaties nodig om de problemen te verhelpen. Ongeveer 70% van de personen (7 van de 10) kan na een metaïdoioplastiek met plasbuisverlenging staand plassen van uit de gulp. Soms zijn er meerdere operaties nodig voor dit mogelijk is.
Let op: de metaïdoioplastiek is géén voorbereiding op de phalloplastiek, het zijn geheel verschillende operaties. Om in aanmerking te komen voor een metaïdoioplastiek moet je goed geïnformeerd zijn en aan een aantal criteria voldoen. Meer informatie over de voorbereiding van de metaïdoioplastiek lees je hier. Verduidelijkende informatie over de metaïdoioplastiek is te vinden in de animatievideo van Amsterdam UMC.
De operatie
De metaïdoioplastiek wordt uitgevoerd door een plastisch chirurg; bij een plasbuisverlenging samen met een uroloog. De operatie duurt - afhankelijk van de techniek - 3 tot 4 uur. Bij beide technieken (met en zonder plasbuisverlenging) wordt de penis gemaakt door de clitoris op te strekken en de omliggende huid hier omheen te vouwen. De balzak wordt gemaakt van huid en vet van de buitenste vulvalippen en het genitale gebied. Ook wordt een afvoerslangetje via de plasbuis ingebracht om plas af te voeren (katheter). In geval van een plasbuisverlenging zal er ook een afvoerslangetje via de buik worden ingebracht om plas af te voeren (buikkatheter) tijdens de operatie.
De details van de operatie kunnen verschillen per Nederlandse zorginstelling. Het is daarom belangrijk om de precieze procedure te controleren bij het instituut waar je wordt geopereerd.
Metaïdoioplastiek zonder plasbuisverlenging
Allereerst worden de clitoris en de binnenste en buitenste vulvalippen losgesneden. De clitoris wordt opgetrokken om de penis te maken. Vervolgens worden de buitenste vulvalippen en de huid van het genitale gebied naar elkaar toegebracht en aan elkaar gehecht om de balzak te maken. Er is nu een penis ontstaan waarbij de plasbuis onder de balzak uitkomt.
Metaïdoioplastiek met plasbuisverlenging
Bij de metaïdoioplastiek met plasbuisverlenging krijg je, naast de urinekatheter, ook een blaaskatheter die via de buik wordt ingebracht. Ook bij deze operatie worden de clitoris en de binnenste en buitenste vulvalippen losgesneden. De plasbuis wordt verlengd met huid van de binnenste vulvalippen en/of huid uit de binnenkant van je mond (mondslijmvlies). De clitoris wordt opgetrokken om de penis te maken. Vervolgens worden de buitenste vulvalippen en de huid van de venusheuvel naar elkaar toegebracht en aan elkaar gehecht om de balzak te maken. Zo ontstaat er een penis met plasbuis en balzak.
Let op: hoewel ongeveer 70% staand kan plassen met een verlengde plasbuis, is dit geen garantie om staand te kunnen plassen vanuit de gulp. Sommige mensen kunnen eerst wel staand plassen, maar na een aantal jaar niet meer.
Nazorg
Meestal mag je direct na de operatie rustig aan bewegen. Als je voldoende zelfstandig bent, je wonden kunt verzorgen en kan poepen, mag je in principe naar huis. De arts geeft aan wanneer dit zover is, meestal na 2-3 dagen. De nazorg verschilt per zorginstelling. Na de operatie kom je regelmatig op controle bij de plastisch chirurg en uroloog. De plastisch chirurg controleert het uiterlijk en de wonden van de penis. Bij beide technieken (met of zonder plasbuis) blijft de uroloog de plasbuis en plasfunctie controleren na de operatie, met plas-testen en vragenlijsten. Als er complicaties optreden moet je vaker naar het ziekenhuis komen. Je moet de katheter(s) en wonden verzorgen zoals door de verpleegkundige van jouw zorginstelling uitgelegd is.
Er wordt geadviseerd om te wachten tot de wonden helemaal dicht zijn voor je gaat zwemmen, in bad gaat of naar de sauna gaat. Dit duurt ongeveer zes weken. Dit is om te voorkomen dat de hechtingen te vroeg oplossen en je infecties krijgt in de wond. Kort douchen mag wel. Je mag zes weken niet sporten of zwaar tillen, dit kan namelijk een bloeding of overmatige vochtproductie veroorzaken. Daarnaast wordt geadviseerd om gedurende zes weken een strakke onderbroek te dragen voor extra ondersteuning van het operatiegebied.
Het wordt sterk geadviseerd om tot zeker drie maanden na de operatie niet te roken.
Verduidelijkende informatie over de nazorg, resultaten en complicaties kan je vinden in deze animatievideo van Amsterdam UMC.
Complicaties en risico’s tijdens en na de operatie
Tijdens of na de behandeling kunnen er onbedoelde medische problemen (complicaties) ontstaan, ook al is de operatie op de juiste manier uitgevoerd. De kans op complicaties hangt vooral samen met de gebruikte techniek. Bij de technieken waarbij een plasbuis wordt verlengd, is de kans op complicaties groter. Een metaïdoioplastiek met plasbuisverlenging heeft 70% kans op complicaties; zonder plasbuisverlenging is dit 5%.
- (Na)bloeding: Dit treedt meestal op direct na de operatie. Afhankelijk van de ernst is soms een tweede operatie noodzakelijk om de bloeding te stoppen.
- Openen wonden: Wonden kunnen opengaan, bijvoorbeeld omdat hechtingen vroegtijdig loslaten. Je moet de wond goed verzorgen, want opnieuw hechten is niet mogelijk.
- Verstoorde wondgenezing: Vooral rond de hechtingen kunnen wonden ontstaan. Dat gebeurt vaak bij rokers, maar soms ook bij niet-rokers. Dit geneest over het algemeen vanzelf, maar het kan lang duren. Spoel de wonden regelmatig schoon met lauw kraanwater en dep het wondgebied droog.
- Afstervend weefsel (necrose): Als huid niet goed doorbloed wordt, sterft het af. Rokers hebben hier een verhoogde kans op. Als het tijdens de operatie al te zien is wordt de doorbloeding gelijk verbeterd. Soms treedt deze complicatie pas na de operatie op. Meestal herstelt het vanzelf, maar soms is er een hersteloperatie nodig.
- Infectie: Hoewel er schoon (steriel) wordt gewerkt, is er altijd een kans dat er bacteriën in de operatiewond komen. Ook thuis kan dit gebeuren. Daarom is het belangrijk dat je de wonden goed verzorgt. Als de huid rond de wond warm en rood wordt, als er viezigheid uit de wond komt of als je koorts krijgt, kan dat duiden op een wondinfectie en moet je contact opnemen met de plastisch chirurg.
- Plasproblemen - vernauwde plasbuis: De plasbuis kan gaan vernauwen (stenose) waardoor plassen moeilijk kan gaan. Plasbuisvernauwingen worden behandeld door de uroloog. Soms is hiervoor een nieuwe operatie nodig. Zonder plasbuisverlenging is de kans op een vernauwing 5%, met plasbuisverlenging tot 70%.
- Plasproblemen - fistel: De verlengde plasbuis kan een opening naar buiten zoeken, daardoor kan urine uit deze opening gaan lekken. Dat heet een fistel. Soms herstelt dit vanzelf, maar soms is aan operatie nodig. Zonder plasbuisverlenging is de kans op een fistel 5%, met plasbuisverlenging meer dan 50%.
- Plasproblemen - nadruppelen: Ook bij een geslaagde plasbuisverlenging komt nadruppelen vaak voor. Op de polikliniek kan je uitleg krijgen hoe je de urine uit de plasbuis kunt masseren.
- Verlies van gevoel/orgasme: Het is niet met zekerheid te zeggen of het gevoel in de gehele penis terugkomt. Zowel de zenuwen uit de huid als de zenuwen uit de voormalige clitoris moeten na de operatie opnieuw uitgroeien. Dit proces duurt maanden en is moeilijk voorspelbaar. De belangrijkste factoren hierin zijn je leeftijd en rookgedrag. Als het herstel van de zenuwen niet binnen een aantal maanden optreedt, is de kans klein dat het gevoel in de penis terugkomt. Ook kan het moeilijker of zelfs onmogelijk worden om een orgasme te ervaren; maar deze complicatie komt weinig voor.
Eindresultaat en secundaire correcties
Eindresultaat
Het eindresultaat is bij iedereen anders; je kan dus vooraf geen verzoek doen over het uiterlijk van de penis. De lengte en breedte worden bepaald door de grootte van de clitoris, waardoor het resultaat verschilt. De lengte is gemiddeld ongeveer 4 centimeter. Na de operatie heb je littekens. Iedere huid geneest op zijn eigen manier. Bij mensen met overgewicht en mensen die roken genezen littekens minder mooi dan bij mensen met een gezond gewicht die niet roken.
Secundaire Correcties
Er kunnen verschillende redenen zijn waarom je na de operatie nog niet geheel tevreden bent met het uiterlijk of de functie van het geslachtsdeel. Voor secundaire correcties wordt geadviseerd minstens één jaar te wachten, zodat de penis de maximale herstelperiode heeft gehad. De meeste secundaire correcties worden vergoed; neem bij twijfel contact op met je zorgverzekeraar.
Prothesen
Na genitale chirurgie voor vermannelijking kunnen prothesen worden geplaatst. Zaadbalprothesen (testisprothesen) zijn mogelijk na een metaïdoioplastiek, maar er moet minstens 6 maanden zitten tussen de laatste genitale operatie en het plaatsen van de zaadbalprothesen. Daarnaast moet jouw balzak genoeg ruimte hebben voor een prothese én moet je goed kunnen plassen. Dit wordt beoordeeld door de arts. Het plaatsen van zaadbalprothesen wordt op het moment van schrijven (2026) vergoed; neem bij twijfel contact op met je zorgverzekeraar.
Seksualiteit
Seksualiteit is voor velen belangrijk, ook na een metaïdoioplastiek. Als jouw penis voldoende is hersteld, is seks mogelijk. Volgens de richtlijn is dat drie maanden na de operatie, maar we adviseren je om dit te bespreken tijdens de nacontroles bij de plastisch chirurg.
De meeste mensen kunnen na een metaïdoioplastiek seksuele opwinding en orgasme ervaren, zowel bij masturbatie als met een partner. Velen van hen zijn tevreden met hun seksuele leven, maar dat geldt niet voor iedereen. Soms is het nodig om hierover in gesprek te gaan met je partner(s) of een seksuoloog. Penetratie met jouw penis is bijna altijd uitgesloten, dus als dat voor jou belangrijk is, is een metaïdoioplastiek minder geschikt. Penetratie met behulp van uitwendige prothesen is wel een optie na de metaïdoioplastiek.
Zelf ontdekken
Je seksuele leven is echter niet enkel afhankelijk van een metaïdoioplastiek, maar van vele psychologische, sociale en biologische factoren. Het (seksueel) 'eigen' maken van jouw penis en deze prettig seksueel te leren gebruiken, zijn belangrijke uitdagingen na genitale chirurgie. Kortom: het is belangrijk dat je ontdekt wat voor jou seksueel belangrijk en prettig is, dat je de tijd neemt om dat te onderzoeken en dat je daarover spreekt met je (eventuele) partner(s). Het is tot slot belangrijk om je te beseffen dat seks meer is dan alleen penetratie.
Deze tekst is aangepast op 28-8-2026
Volgende Stap
We raden je aan alle informatie stap voor stap door te nemen om een volledig beeld te krijgen van de verschillende behandelopties en het proces eromheen!
Terug naar overzicht
Nazorg
Hoe verloopt de herstelperiode na ontslag uit het ziekenhuis? Hier lees je hoe je jezelf het best kan (laten) verzorgen en wat je kan doen om genezing te versnellen.
