Voorbereiding op genitale operatie
Om in aanmerking te komen voor een genitale operatie moet je aan een aantal eisen voldoen. Het is belangrijk om hierover goed geïnformeerd te zijn.
Hieronder staan de mogelijke vermannelijkende operaties aan de inwendige geslachtsorganen op een rij (gynaecologische operaties):
- Hysterectomie: verwijderen van de baarmoeder
- Colpectomie: verwijderen van de vagina (alleen mogelijk na of samen met een hysterectomie)
- Ovariëctomie: verwijderen van de eierstokken (ook mogelijk in combinatie met verwijderen van andere inwendige geslachtsorganen)
- Salpingectomie: verwijderen eileiders (ook mogelijk in combinatie met verwijderen van andere inwendige geslachtsorganen)
Daarnaast zijn er vermannelijkende operaties aan de uitwendige geslachtsorganen (genitaal):
- Metadoïoplastiek: maken van een penis van je bestaande genitaal
- Phalloplastiek: maken van een penis van weefsel elders van je lichaam
Algemene Voorwaarden Genitale Chirurgie
Er zijn meerdere vermannelijkende genitale operaties die je kunt ondergaan. Om een inzicht te krijgen in de mogelijke behandelopties en het zorgpad kan je de animatievideo van Amsterdam UMC bekijken.
Voor een veilige operatie en het beste resultaat is het belangrijk om te voldoen aan een aantal voorwaarden:
- Je rookt niet (meer);
- Je hebt een gezond gewicht (meestal wordt een BMI-waarde tussen de 18 en 30 gehanteerd);
Extra voorwaarden voor de metaïdoioplastiek of phalloplastiek:
- Je kan goed plassen (goede plasfunctie);
- Je hebt een extra informatie consult gehad over genitale chirurgie;
- Je hebt een consult bij een seksuoloog gehad, soms is dit je eigen psycholoog;
Extra voorwaarde voor een plasbuisverlenging:
- De vagina is verwijderd (colpectomie).
Roken
Voor een veilige operatie en het beste resultaat is het belangrijk dat je niet (meer) rookt. Roken vergroot namelijk de kans op wondinfecties, vertraagt de wondgenezing en geeft (na metaïdoio- of phalloplastiek) een verhoogde kans op het afsterven van (een deel van) de penis en/of de balzak. Bovendien leidt het mogelijk tot minder mooie littekens en kan het zijn dat de penis minder goed functioneert, bijvoorbeeld door problemen met plassen en eventuele seksuele disfuncties.
Bij de meeste zorginstellingen kom je alleen in aanmerking voor een genitale operatie als je niet (meer) rookt. Je wordt vaak pas op de wachtlijst geplaatst als je niet (meer) rookt en er wordt verwacht dat je vanaf dan tot en met je herstel niet rookt. Bij twijfel wordt met behulp van een urinetest bepaald of je (nog) rookt. Als vlak voor de operatie blijkt dat je nog rookt, wordt de operatie geannuleerd.
Gezond gewicht
Voor een veilige operatie en het beste resultaat is een gezond BMI belangrijk. BMI staat voor Body Mass Index: de verhouding tussen je gewicht en lengte. In het algemeen geldt dat je BMI tussen 18 en 30 moet zijn om in aanmerking te komen voor een genitale operatie. Het is aangetoond dat mensen met ondergewicht (BMI kleiner dan 18) of overgewicht (BMI groter dan 30) tijdens en na een operatie een groter risico hebben op trombose, wondinfecties en vertraagde wondgenezing.
Zelf je BMI berekenen? Dat kan op de website van het Voedingscentrum.
Goede plasfunctie
Het is belangrijk dat je goed kan plassen voordat je een genitale operatie kan ondergaan. De uroloog beoordeelt de plasfunctie met een plastest (flowmetrie). Als blijkt dat je plasfunctie niet voldoende is, dan moet deze eerst worden verbeterd onder begeleiding van de uroloog. Als je de vagina wil laten verwijderen (colpectomie), krijg je voor de operatie een afspraak met de bekkenbodemfysiotherapeut.
Verwijderen vagina (colpectomie) als voorbereiding op plasbuisverlenging
Als je een metaïdoioplastiek of phalloplastiek met plasbuisverlenging wenst, moet voorafgaand aan de operatie de vagina verwijderd zijn. Het verwijderen van de vagina vermindert de kans op complicaties bij een toekomstige plasbuisverlenging sterk. De colpectomie heeft zelf echter ook aparte voorwaarden, herstelperiode en complicatierisico’s. Meer informatie over de colpectomie vind je hier.
Hormoongebruik en medicatie
De meeste zorginstellingen hanteren de regel dat je minimaal 1 jaar testosteron gebruikt moet hebben voor je een genitale operatie ondergaat. De dosering van de hormonen kan verschillen per zorginstelling of individu.
Let op: vaak willen zorginstellingen dat hormoongebruik begeleid is door een genderteam. Als je aan zelfmedicatie doet of via een zelfstandige huisarts hormonen krijgt, telt dit meestal niet mee voor de eis dat je minimaal 1 jaar hormonen gebruikt moet hebben. Als je aan zelfmedicatie doet of hormonen krijgt via een huisarts, maak dan duidelijke afspraken over deze eis met jouw zorginstelling.
Het hormoongebruik hoeft niet te worden aangepast voor een genitale operatie. Soms moet er tijdelijk gestopt worden met andere medicatie - zoals bloedverdunners - of wordt de dosis aangepast; je krijgt hiervoor instructies van de behandelaar of de anesthesist.
Extra voorwaarden phalloplastiek
Om in aanmerking te komen voor een phalloplastiek moet je, naast de algemene criteria voor genitale chirurgie, aan een aantal extra voorwaarden voldoen. Deze voorwaarden bepalen of de donorhuid geschikt is voor de phalloplastiek. De donorhuid is je eigen huid die wordt gebruikt voor het maken van de penis. De huid kan afkomstig zijn van de onderarm, flank, of bovenbeen:
- Het weefsel waar de phalloplastiek van wordt gemaakt mag niet te dik zijn.
- Er moet sprake zijn van een goede doorbloeding.
- Wanneer er sprake is van een plasbuisverlenging, moet de donorhuid voor de plasbuis permanent onthaard zijn.
Dikte en doorbloeding donorhuid "lap"
Het weefsel wat wordt gebruikt voor de phalloplastiek (de lap) mag niet te dik zijn. Als je het betreffende stuk huid vastpakt en optilt, mag de plooi niet dikker zijn dan 1-2 cm. De plastisch chirurg beoordeelt dit tijdens het consult op de polikliniek. Je kan de onderhuidse vetlaag zelf proberen te verminderen met duurtraining (bijvoorbeeld door fietsen of hardlopen).
Ook de doorbloeding van de donorhuid wordt beoordeeld door de plastisch chirurg tijdens het consult op de polikliniek. Daarnaast wordt er gekeken naar eventuele littekens en/of tatoeages op de huid en wordt beoordeeld of dit een probleem vormt voor het maken van de penis.
Ontharing donorhuid
De meeste zorginstellingen raden aan om de donorhuid die gebruikt wordt om de plasbuis te maken, permanent te ontharen voor de operatie. Dit is om voorkomen dat er haren groeien aan de binnenkant van de plasbuis. Dit kan de plasfunctie belemmeren. De plastisch chirurg bepaalt tijdens het consult op de polikliniek of dat voor jou noodzakelijk is, en kan helpen met het verwijzen naar een gespecialiseerde ontharingskliniek.
Als ontharing van de donorhuid noodzakelijk is voor jou, wordt geadviseerd ten minste 6 maanden voor de operatie te beginnen met het laten ontharen. Vaak zijn er namelijk meerdere behandelingen nodig. Definitieve ontharing gebeurt met behulp van een laser, lichtflits-therapie of elektrische epilatie, uitgevoerd door een huidtherapeut of schoonheidsspecialist. Het gaat om een smalle strook huid - van ongeveer 3 bij 17 centimeter - die onthaard wordt.
Adviezen voor thuis
Ter voorbereiding op het herstel van de operatie is het handig om alvast een aantal dingen aan te schaffen: strak ondergoed of een netbroekje, oud beddengoed (i.v.m. vlekken door vocht- en bloedverlies), paracetamol, eventueel ibuprofen.
Het is daarnaast handig om een plan te maken met je naasten over de weken na de operatie. Het is fijn als iemand je kan helpen met bijvoorbeeld boodschappen doen, koken en het huishouden. Meer informatie over het herstel thuis vind je in de pagina’s van de operatie zelf.
Fitness en voeding
Je kan je voorbereiden op de operatie door een gezond BMI en een goede conditie te hebben. Het helpt ook om gezond te eten: zorg dat je voldoende vitamines, eiwitten en vezels binnenkrijgt. Als je vegetarisch of veganistisch eet, is het belangrijk om extra te letten op de hoeveelheid eiwitten die je eet.
Voor de meeste mensen is minstens 1,5 tot 2 liter water per dag een goede hoeveelheid. Het lukt maar weinig mensen om zoveel water te drinken.
Voldoende (water) drinken is belangrijk, vooral tijdens je herstel na de operatie. Als je voor de operatie niet genoeg water drinkt, is het een goed idee om jezelf al te trainen minimaal 1,5 liter water per dag te drinken. Als dit voor de operatie al lukt, is het makkelijker om dit na de operatie ook vol te houden.
Als je meer wilt weten over voeding en fitness, kan je jouw zorgverlener vragen om advies. Voor algemeen advies over voeding kan je kijken op de website van het voedingscentrum.
School en werk
Na een genitale operatie zal je langere tijd niet naar school of werk kunnen, hou rekening met minstens 6 weken. Het is belangrijk dat je hier voor de operatie duidelijke afspraken over maakt met je werk of je opleiding. Je spreekt bijvoorbeeld af hoelang je afwezig bent, hoe en wanneer je lessen inhaalt en met wie je contact op kan nemen als je herstel langer duurt dan gepland.
Bij sommige werkgevers heb je recht op speciaal betaald transitieverlof bij een genitale operatie. Meestal heb je hier helaas geen recht op, en kan je ziekteverlof aanvragen voor de operatie en je herstel. Als je een 0-urencontract hebt (bijvoorbeeld als je in de horeca werkt), heb je vaak helemaal geen recht op betaald verlof. Bedenk daarom voor de operatie hoe lang je ongeveer niet kan werken, of je tijdens je herstel betaald krijgt of niet, en hoeveel geld je moet sparen om door de herstelperiode heen te komen.
Je mag bij zowel een hysterectomie, colpectomie, metaïdoioplastiek en phalloplastiek minstens 6 weken niet zwaar tillen of sporten na de operatie. Als je fysiek werk doet, heb je misschien een langere hersteltijd nodig voor je weer kan werken. Het is belangrijk om goed te luisteren naar je eigen lichaam en bij twijfel te overleggen met jouw arts.
Lang zitten kan pijnlijk zijn na een genitale operatie. Als je een beroep hebt waarbij je veel zit, is het een goed idee om een donutkussen aan te schaffen.
Zorgverzekering
In Nederland worden de hysterectomie, colpectomie, ovariëctomie, metaïdoioplastiek en phalloplastiek vergoed door de zorgverzekering. Ook het permanent laten ontharen van de donorhuid waarvan de plasbuis wordt gemaakt wordt vergoed. Het ontharen van de huid waarvan de schacht van de penis wordt gemaakt, moet je zelf betalen. Op de website van Transvisie is een actueel overzicht te vinden van vergoedingen binnen de genderzorg.
Als je vragen hebt over jouw specifieke behandeling of een afspraak wilt maken met een behandelaar, verzoeken we je om contact op te nemen met jouw eigen dokter of hulpverlener.
Deze tekst is aangepast op 28-8-2026
Volgende Stap
We raden je aan alle informatie stap voor stap door te nemen om een volledig beeld te krijgen van de verschillende behandelopties en het proces eromheen!
Terug naar overzicht
Hysterectomie
De hysterectomie is een gynaecologische operatie waarbij de baarmoeder wordt verwijderd. Lees alles over de behandeloptie op deze pagina.
