“Seks” hebben betekend voor iedereen wat anders. Veel mensen denken bij seks aan penis-in-vagina seks, waarbij de seks draait om het penetreren van de vagina met een penis. Maar er zijn nog veel meer vormen van seks die fijn kunnen zijn. Als je kiest voor een genitale operatie, zal dit jouw genitaal veranderen en dus ook de manier waarop je seks kunt beleven.

Als je (nog) veel genderdysfore gevoelens hebt, kan dit invloed hebben op je seksualiteit. Misschien heb je weinig of geen zin in seks. Het is moeilijk te zeggen of je zin in seks door een operatie zal veranderen. We weten wel dat minder genitale genderdysforie kan zorgen voor verbetering van het seksuele leven. Het is belangrijk om dit mee te nemen in je keuze. Ben je niet zeker bent hoe een genitale operatie jouw seksualiteit kan veranderen? Of heb je specifieke vragen over seks voor of na een genitale operatie? Dan raden we je aan om een consult in te plannen bij een seksuoloog van jouw genderteam.

Als het lukt, is het een goed idee om te ontdekken wat voor jou prettig voelt op seksueel vlak. Neem ruim de tijd om dat te onderzoeken en praat erover met je (eventuele) partner(s). Als dit ontdekken al lukt vóór een (eventuele) genitale operatie, zal dit helpen na een (eventuele) genitale operatie.

Stel jezelf bijvoorbeeld de vragen:

Na een genitale operatie zal jij je seksualiteit waarschijnlijk anders ervaren dan voor een operatie. Na een operatie heb je een nieuw genitaal. Niet alles werkt zoals dat bij een cisgender genitaal werkt. Zo moeten zenuwen herstellen na de operatie, waardoor je je gevoel langzaam terugkrijgt. Ook na inwendige (gynaecologische) operaties verandert jouw belevenis van je genitaal.

Elke verandering vraagt weer een nieuwe ontdekking van jouw ervaring van je genitaal en jouw seksualiteit. Het (seksueel) 'eigen' maken van je genitaal en deze prettig seksueel leren gebruiken, zijn belangrijke uitdagingen na genitale chirurgie. Vaak is het makkelijker om een orgasme te krijgen (klaarkomen) als je masturbeert dan wanneer je met iemand anders vrijt. Na genitale chirurgie is het belangrijk dat je blijft ontdekken wat voor jou prettig voelt op seksueel vlak, samen met je partner(s) (als je die hebt).

Onderschat niet hoelang het duurt om je seksualiteit te herontdekken na een genitale operatie. Door de jaren heen zal je meer zelfvertrouwen ontwikkelen rondom je genitaal, dus neem hier ruim de tijd voor. Hoe fijner je je voelt in je lichaam, hoe meer je waarschijnlijk van seks geniet.

Een inwendige (gynaecologische) operatie zoals een baarmoederverwijdering (hysterectomie) of een vaginaverwijdering (colpectomie), kan invloed hebben op je seksualiteit. Bijvoorbeeld omdat je minder genderdysforie ervaart of omdat orgasmes anders voelen. Het kan ook zijn dat complicaties zoals pijn je seksualiteit beïnvloeden. Hoe zou dit invloed kunnen hebben op jouw seksleven?

Na een inwendige operatie verandert er niets aan het uiterlijk van je genitaal. Probeer te bedenken hoe het uiterlijk van je genitaal jouw seksleven beïnvloedt, en wat het voor je betekent als het uiterlijk van je vulva (nog) niet veranderd.

Sommige trans mannen en genderdiverse personen willen hun vaginaholte houden voor penetratie. Een colpectomie (verwijdering vagina) is dan niet geschikt, want dan kan dit niet meer.

Een metaïdoioplastiek is een grote verandering aan het genitaal met een lang herstelproces. Als jouw penis hersteld is, kan je (weer) seks hebben. Na een metaïdoioplastiek kan je op veel verschillende manieren seks hebben, maar je kan bijna nooit met jouw penis penetreren. Je kan vaak wel iemand anders penetreren met behulp van uitwendige prothesen. Bedenk voor de operatie hoe belangrijk het voor jou is om te kunnen penetreren. Of ben je ook tevreden als je op andere manieren seks hebt?

De meeste mensen kunnen na een metaïdoioplastiek seksuele opwinding en orgasmes ervaren, zowel alleen als met een partner. Het kan maanden duren voor de zenuwen uit de voormalige clitoris uitgroeien. Je weet dus niet meteen na de operatie hoe het gevoel in de penis is.

Bijna iedereen heeft binnen 2 jaar na een metaïdoioplastiek gevoel in de penis, en bij veel mensen is dit een sensueel gevoel. Een ander pluspunt van de metaïdoioplastiek, is dat de huid een beetje meebeweegt als je de penis aanraakt of aftrekt. Ook zwelt de penis iets op als je opgewonden bent. Het stimuleren van de eikel voelt bij veel mensen fijn. Een orgasme voelt na een metaïdoioplastiek meestal vergelijkbaar met een orgasme vóór de operatie. Hecht je veel waarde aan het orgasme zoals je die nu ervaart? Vind je het minder belangrijk dat je misschien kan penetreren? Dan past een metaïdoioplastiek beter bij je wensen dan een phalloplastiek. Je hebt na een metaïdoioplastiek geen zaadlozing (sperma) bij een orgasme.

Als de penis na de phalloplastiek voldoende hersteld is, kan je in principe seks hebben (als je wilt). “Seks hebben” is niet hetzelfde als penetratie. Seksuele opwinding en je seksualiteit zullen anders zijn dan je gewend bent na een phalloplastiek.

Na een phalloplastiek ligt de voormalige clitoris ‘begraven’ onder huid. Je zult zelf moeten ontdekken wat fijn voelt, want het zal lastiger zijn om deze voormalige clitoris te stimuleren. De stimulatie naar een orgasme toe ligt vaak bij de voormalige clitoris, ergens tussen de basis van de penis en de balzak.

Het terug groeien van de zenuwen kan lang duren, soms wel 1 tot 2 jaar. Na 2 jaar weet je dus pas of en hoeveel gevoel je hebt in de penis. Soms blijft de penis ongevoelig en soms voelt het bij aanraking zoals je dat ook voelt op je arm of flank. Dit geeft dus niet automatisch een sensueel gevoel. Soms hebben mensen wel een sensueel gevoel als de penis wordt aangeraakt. Na de phalloplastiek is de penis over het algemeen een stuk minder gevoelig dan bij de metaïdoioplastiek.

Als jij je vaginaholte wilt behouden om gepenetreerd te kunnen worden, is het goed om te weten dat deze niet altijd voldoende bereikbaar is na een phalloplastiek. Is de vaginaholte voor jou belangrijk? Bijvoorbeeld omdat je er seksueel plezier bij ervaart of omdat je een kind wilt baren? Bespreek dan met de chirurg en de gynaecoloog je mogelijkheden.

Je kunt na een phalloplastiek meestal niet iemand anders penetreren. Je kan soms wel iemand penetreren met een hulpmiddel. Sommige van deze hulpmiddelen zet je op of om je lichaam, dat noemen we uitwendige prothesen. Je kan hier meer lezen over de verschillende prothesen. Voor de uitwendige prothesen geldt ook dat je zelf op ontdekkingsreis moet om te kijken welke prothese misschien voor jou werkt en wat fijn voelt om te gebruiken tijdens de seks.

Je hebt ook inwendige erectieprothesen, die worden tijdens een operatie in je penis geplaatst. De inwendige erectieprothese blijft niet voor altijd zitten. Na een aantal jaar moet deze vervangen worden, of al eerder als er complicaties zijn. Bij 70% is er binnen 3 jaar een probleem met de prothese. Je hebt na iedere terugplaatsing opnieuw een herstelperiode en nieuw littekenweefsel. Bovendien kunnen erectieprothesen maar een paar keer vervangen worden, daarna kan er geen erectieprothese meer geplaatst worden. Ook hebben sommige mensen pijn op de plek waar de prothese vast zit aan het lichaam. Deze factoren kunnen invloed hebben op je seksualiteit en opwinding.

Bij een metaïdoioplastiek of phalloplastiek kan je kiezen voor een plasbuisverlenging. Ook deze keuze heeft gevolgen voor je seksualiteit. Veel mensen met een plasbuisverlenging hebben meerdere operaties nodig voordat ze staand kunnen plassen uit de gulp. Na iedere operatie is er een herstelperiode en mogelijk nieuw littekenweefsel. Herstellen van sommige complicaties duurt relatief kort, maar bij anderen (nadruppelen, vernauwde plasbuis) duurt dit maanden, jaren, of lukt het niet om voldoende te herstellen. Zaken zoals herstel, het uiterlijk van de penis door littekens en andere complicaties, kunnen uiteindelijk ook invloed hebben op jouw seksualiteit en seksleven. Probeer dus van tevoren te bedenken wat de mogelijke complicaties na een plasbuisverlenging voor jou kunnen betekenen en hoe dit jouw seksualiteit kan beïnvloeden.

Als je een plasbuisverlenging wilt, moet je een colpectomie hebben gehad en daarvoor ook een hysterectomie. Sommige trans mannen en genderdiverse personen willen om verschillende redenen na de genitale chirurgie de vaginaholte behouden. Als dit iets is wat jij wilt, dan is een plasbuisverlenging minder geschikt vanwege de verplichte colpectomie. Bespreek ook de mogelijkheden met je chirurg.